حسین ترحمی اردکانی مجله بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی 1 2 (زمستان) 2026 04 28 Comparative Analysis of the Role of Distributed Leadership in Teacher Empowerment and Creating Professional Learning Communities in the Educational Systems of Iran and Finland تحلیل تطبیقی نقش رهبری توزیع شده در توانمندسازی معلمان و ایجاد جوامع یادگیری حرفه‌ای در نظام های آموزشی ایران و فنلاند 60 72 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم 1. دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی،گروه علوم تربیتی،واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران مژگان 2. استادیار،گروه علوم تربیتی،واحد مرودشت،دانشگاه آزاد اسلامی،مرودشت،ایران 2026 04 28 The present study conducts a comparative analysis of the role of distributed leadership in teacher empowerment and the creation of professional learning communities in the educational systems of Iran and Finland. Distributed leadership, as a novel approach, seeks leadership within collective interactions and is closely linked to teacher empowerment and professional learning communities. The findings indicate that Finland, benefiting from a cultural context characterized by high institutional trust, a decentralized structure, the facilitative role of school principals, and participatory curriculum planning, presents a successful model of distributed leadership that has led to teacher empowerment at various levels. In contrast, the Iranian educational system faces structural and cultural challenges, including extreme centralization, administrative bureaucracy, a hierarchical culture, and the lack of genuine teacher participation in decision-making processes. Despite the emphasis of national policy documents on teacher participation, there is a deep gap between policy and practice. The comparative analysis reveals that distributed leadership and teacher empowerment require a supportive cultural, structural, and legal context and cannot be achieved merely by changing the managerial style of school principals. Based on the findings, moving toward distributed leadership in Iran necessitates a set of coordinated actions, including genuine decentralization, redefining the role of principals as educational leaders, establishing and strengthening professional learning communities, involving teachers in decision-making, and revising the supervision and evaluation system with a supportive and developmental approach. Finland’s experience demonstrates that investing in teacher professionalism and trusting teachers is the most important step toward building a high-quality, equitable, and sustainable educational system. This research can be instructive for educational policymakers, school principals, and researchers in the field of educational management in Iran. پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی نقش رهبری توزیع‌شده در توانمندسازی معلمان و ایجاد جوامع یادگیری حرفه‌ای در نظام‌های آموزشی ایران و فنلاند می‌پردازد. رهبری توزیع‌شده به عنوان رویکردی نوین، رهبری را در تعاملات جمعی جستجو کرده و با توانمندسازی معلمان و جوامع یادگیری حرفه‌ای پیوندی وثیق دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد فنلاند با برخورداری از بستر فرهنگی مبتنی بر اعتماد نهادی بالا، ساختار غیرمتمرکز، نقش تسهیل‌گرانه مدیران و برنامه‌ریزی درسی مشارکتی، الگویی موفق از رهبری توزیع‌شده ارائه می‌دهد که به توانمندسازی معلمان در سطوح مختلف منجر شده است. در مقابل، نظام آموزشی ایران با چالش‌های ساختاری و فرهنگی از جمله تمرکزگرایی مفرط، بوروکراسی اداری، فرهنگ سلسله‌مراتبی و عدم مشارکت واقعی معلمان در تصمیم‌گیری‌ها مواجه است. علی‌رغم تأکید اسناد بالادستی بر مشارکت معلمان، شکاف عمیقی میان سیاست‌ها و اجرا وجود دارد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که رهبری توزیع‌شده و توانمندسازی معلمان نیازمند بستری فرهنگی، ساختاری و قانونی حمایتگر است و صرفاً با تغییر سبک مدیریتی مدیران محقق نمی‌شود. بر اساس یافته‌ها، حرکت به سوی رهبری توزیع‌شده در ایران نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل تمرکززدایی واقعی، بازتعریف نقش مدیران به عنوان رهبران آموزشی، ایجاد و تقویت جوامع یادگیری حرفه‌ای، مشارکت دادن معلمان در تصمیم‌گیری‌ها، و بازنگری در نظام نظارت و ارزشیابی با رویکردی حمایتی و توسعه‌ای است. تجربه فنلاند نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری بر حرفه‌ای‌گرایی معلمان و اعتماد به آنان، مهم‌ترین گام در مسیر ساختن نظام آموزشی باکیفیت، عادلانه و پایدار است. این پژوهش می‌تواند برای سیاست‌گذاران آموزشی، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه مدیریت آموزشی در ایران راهگشا باشد. /downloadfilepdf/101944