حسین ترحمی اردکانی مجله بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی 1 2 (زمستان) 2026 01 30 The relationship between perception of the classroom environment (progress-oriented, performance-oriented) and academic apathy mediated by students' goal orientations: A systematic review and meta-analysis رابطه بین ادراک از محیط کلاس (پیشرفت‌محور، عملکردمحور) و بی‌انگیزگی تحصیلی با میانجی‌گری جهت‌گیری‌های هدف دانش‌آموزان: یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل 1 11 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA ناهید کارشناسی علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور واحد سپیدان، فارس، ایران 2026 01 30 This review article aims to synthesize and systematically analyze research conducted between 2020 and 2025 on the relationship between students' perceptions of the classroom environment (as achievement-oriented or performance-oriented), academic disengagement, and the mediating role of goal orientations. According to achievement goal theory, the classroom environment, as a socio-cognitive context, shapes students' perceptions of achievable goals, and these goals, in turn, affect motivation levels and, in particular, the phenomenon of academic disengagement. Through a systematic search of reliable databases, 48 ​​relevant studies were identified and, based on inclusion and exclusion criteria, 28 studies were selected for qualitative analysis and 18 studies for quantitative meta-analysis. The findings of the qualitative review conclusively showed that the perception of an achievement-oriented classroom environment is positively related to mastery (or learning) goal orientation and negatively related to academic disengagement. In contrast, perceptions of a performance-oriented classroom environment (specifically performance-avoidance) are positively and significantly associated with performance goal orientations (concern about others’ judgment) and with higher levels of academic amotivation. Goal orientations play a partial or full mediating role in these relationships. Results of a meta-analysis using random effects models confirmed a significant and moderate overall effect size for the relationship between a performance-oriented environment and amotivation (r = 0.32) and a progress-oriented environment and amotivation (r = -0.29). This article concludes by discussing the psychological mechanisms of these relationships, cultural considerations, limitations of the existing research, and suggestions for future research and educational applications. Creating and reinforcing progress-oriented classroom environments through constructive feedback, emphasizing personal progress, accepting mistakes as part of learning, and reducing comparative competition can greatly help foster mastery goals and reduce students’ amotivation. این مقاله مروری با هدف ترکیب و تحلیل نظام‌مند تحقیقات انجام‌شده در بازه زمانی 2020 تا 2025 در مورد رابطه بین ادراک دانش‌آموزان از محیط کلاس (به عنوان محیطی پیشرفت‌محور یا عملکردمحور)، بی‌انگیزگی تحصیلی و نقش میانجی جهت‌گیری‌های هدف تدوین شده است. بر اساس نظریه هدف پیشرفت، محیط کلاس به عنوان بافتی اجتماعی-شناختی، ادراکات دانش‌آموزان را از اهداف قابل دستیابی شکل می‌دهد و این اهداف به نوبه خود بر سطوح انگیزش و به ویژه بر پدیده بی‌انگیزگی تحصیلی تأثیر می‌گذارند. با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر، 48 مطالعه مرتبط شناسایی و بر اساس معیارهای ورود و خروج، 28 مطالعه برای تحلیل کیفی و 18 مطالعه برای فراتحلیل کمی انتخاب شدند. یافته‌های مرور کیفی به طور قاطع نشان داد که ادراک از محیط کلاس پیشرفت‌محور با جهت‌گیری هدف تبحری (یا یادگیری) رابطه مثبت و با بی‌انگیزگی تحصیلی رابطه منفی دارد. در مقابل، ادراک از محیط کلاس عملکردمحور (به ویژه عملکردی-اجتنابی) با جهت‌گیری‌های هدف عملکردی (نگرانی درباره قضاوت دیگران) و به طور مثبت و معناداری با سطوح بالاتر بی‌انگیزگی تحصیلی مرتبط است. جهت‌گیری‌های هدف در این روابط نقش میانجی جزئی یا کامل ایفا می‌کنند. نتایج فراتحلیل با استفاده از مدل‌های اثرات تصادفی، اندازه اثر کلی معنادار و متوسطی را برای رابطه محیط عملکردمحور با بی‌انگیزگی (r = 0.32) و رابطه محیط پیشرفت‌محور با بی‌انگیزگی (r = -0.29) تأیید کرد. این مقاله با بحث در مورد مکانیسم‌های روان‌شناختی این روابط، ملاحظات فرهنگی، محدودیت‌های تحقیقات موجود و ارائه پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی و کاربردهای آموزشی به پایان می‌رسد. ایجاد و تقویت محیط‌های کلاسی پیشرفت‌محور از طریق بازخورد سازنده، تأکید بر پیشرفت شخصی، پذیرش خطا به عنوان بخشی از یادگیری و کاهش رقابت مقایسه‌ای، می‌تواند به پرورش اهداف تبحری و کاهش بی‌انگیزگی دانش‌آموزان کمک شایانی کند. /downloadfilepdf/12002