حسین ترحمی اردکانی مجله بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی 2 2 (تابستان) 2026 07 03 Studying the Effect of Appropriate Educational Environments on Students’ Academic Performance بررسی تأثیر محیط‌های آموزشی مناسب بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان 1 18 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مرجان کارشناسی ارشد آمار ریاضی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 2026 07 01 As one of the fundamental components of the education system, the educational environment plays a decisive role in the quality of learning and academic performance of students. This article comprehensively examines the effect of appropriate educational environments on students’ academic performance with a multidimensional approach. The educational environment in this study includes physical, psychosocial, and educational dimensions. Findings from domestic and foreign research between 2020 and 2026 show that there is a positive and significant relationship between the quality of the educational environment and students’ academic performance. Meta-analytic studies have shown that the effect size of school climate on academic performance is medium and the effect size of classroom climate is small but significant. According to recent research, students’ academic engagement plays an important mediating role in the relationship between the educational environment and academic performance. In a meta-analysis of 61 studies and 73,824 participants, a positive relationship between classroom climate and academic achievement was confirmed with a small to medium effect size. A multinational study of 1,246 medical students showed that educational environment variables explained 38.8% of the variance in academic flourishing. A study of 1,155 students also showed that a positive school climate increases the chances of higher academic success by more than 5 times. According to the findings, a suitable educational environment not only leads to improved academic scores, but also lays the foundation for students’ all-round success by increasing motivation, psychological well-being, and reducing learned helplessness. At the end of the article, practical suggestions are provided for improving educational environments and the direction of future research. محیط آموزشی به عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی نظام تعلیم و تربیت، نقشی تعیین‌کننده در کیفیت یادگیری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. این مقاله به بررسی جامع تأثیر محیط‌های آموزشی مناسب بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با رویکردی چندبعدی می‌پردازد. محیط آموزشی در این پژوهش شامل ابعاد فیزیکی، روانی-اجتماعی و آموزشی در نظر گرفته شده است. یافته‌های پژوهش‌های داخلی و خارجی بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که بین کیفیت محیط آموزشی و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. مطالعات فراتحلیل نشان داده است که اندازه اثر جو مدرسه بر عملکرد تحصیلی در سطح متوسط و اندازه اثر جو کلاس درس در سطح کوچک اما معنادار است. بر اساس پژوهش‌های جدید، درگیری تحصیلی دانش‌آموزان نقش واسطه‌ای مهمی در ارتباط بین محیط آموزشی و عملکرد تحصیلی ایفا می‌کند. در یک مطالعه فراتحلیل با ۶۱ پژوهش و ۷۳,۸۲۴ شرکت‌کننده، رابطه مثبت بین جو کلاس درس و پیشرفت تحصیلی با اندازه اثر کوچک تا متوسط تأیید شد. پژوهش چندملیتی بر روی ۱,۲۴۶ دانشجوی پزشکی نشان داد که متغیرهای محیط آموزشی ۸/۳۸ درصد از واریانس شکوفایی تحصیلی را تبیین می‌کنند. همچنین مطالعه بر روی ۱,۱۵۵ دانشجو نشان داد که جو مدرسه مثبت شانس موفقیت تحصیلی بالاتر را تا بیش از ۵ برابر افزایش می‌دهد. بر اساس یافته‌ها، محیط آموزشی مناسب نه تنها به بهبود نمرات تحصیلی می‌انجامد، بلکه با افزایش انگیزه، بهزیستی روانی و کاهش درماندگی آموخته‌شده، زمینه‌ساز موفقیت همه‌جانبه دانش‌آموزان می‌شود. در پایان مقاله، پیشنهادهای کاربردی برای بهبود محیط‌های آموزشی و جهت‌گیری پژوهش‌های آینده ارائه شده است. /downloadfilepdf/166948