حسین ترحمی اردکانی مجله بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی 2 2 (تابستان) 2026 07 04 The Impact of Parenting Styles on Adolescent Mental Health تأثیر سبک‌های فرزندپروری بر سلامت روان نوجوانان 19 37 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مرضیه کارشناس ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز، شیراز، ایران 2026 07 04 Adolescence is one of the most sensitive stages of cognitive, emotional, and social development throughout human life, which is accompanied by tremendous biological, psychological, and interpersonal changes. Adolescent mental health is considered a priority for public health systems around the world, and research evidence shows that about 14% of adolescents worldwide suffer from psychological disorders. Among the many factors affecting adolescent mental health, parenting styles play a decisive role as one of the most important environmental and contextual components. The present study aimed to systematically review and critically analyze scientific findings on the impact of parenting styles on adolescent mental health. The theoretical framework of this study is based on Baumrind's four-factor model (including authoritative, authoritarian, permissive, and neglectful styles) as well as attachment theory and emotional socialization. Findings from a review of 231 studies in the form of several meta-analyses show that authoritative parenting styles are associated with the lowest levels of internalizing (such as anxiety and depression) and externalizing (such as aggression and delinquency) symptoms in adolescents. In contrast, authoritarian and controlling psychological styles are associated with increased internalizing and externalizing symptoms with a cumulative effect size of 0.24 to 0.29. In addition, permissive parenting styles are associated with higher stress and neglectful styles with the highest levels of psychological vulnerability. Examining the moderating role of variables such as adolescent gender, age, environmental sensitivity, culture, and geographic region showed that the impact of parenting styles on mental health varies across cultural contexts, and that the role of the father in some societies, such as China, has a greater impact than that of the mother. The findings also indicate that the relationship between parenting style and mental health is explained through mediating variables such as self-compassion, self-esteem, and sensitivity to peer pressure. Based on the results of this study, designing and implementing intervention programs based on promoting authoritative parenting skills and reducing psychologically controlling behaviors can play an effective role in the primary prevention of psychological disorders in adolescents. دوره نوجوانی یکی از حساس‌ترین مراحل تحول شناختی، عاطفی و اجتماعی در طول زندگی انسان است که با تغییرات زیستی، روانی و بین‌فردی شگرفی همراه می‌باشد. سلامت روان نوجوانان به عنوان یکی از اولویت‌های نظام‌های سلامت عمومی در سراسر جهان مطرح است و شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که حدود ۱۴ درصد از نوجوانان در سطح جهانی از اختلالات روان‌شناختی رنج می‌برند. در میان عوامل متعدد تأثیرگذار بر سلامت روان نوجوانان، سبک‌های فرزندپروری به عنوان یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های محیطی و بافتاری نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی یافته‌های علمی پیرامون تأثیر سبک‌های فرزندپروری بر سلامت روان نوجوانان انجام شده است. چارچوب نظری این پژوهش مبتنی بر مدل چهارگانه بامریند (شامل سبک‌های مقتدرانه، مستبدانه، سهل‌گیرانه و بی‌توجهانه) و نیز نظریه دلبستگی و جامعه‌پذیری هیجانی است. یافته‌های حاصل از مرور ۲۳۱ مطالعه در قالب چندین فراتحلیل نشان می‌دهد که سبک فرزندپروری مقتدرانه با کمترین میزان نشانه‌های درونی‌سازی شده (همچون اضطراب و افسردگی) و بیرونی‌سازی شده (همچون پرخاشگری و بزهکاری) در نوجوانان همراه است. در مقابل، سبک‌های مستبدانه و کنترل‌گر روان‌شناختی با اندازه اثر تجمعی ۲۴/۰ تا ۲۹/۰ با افزایش نشانه‌های درونی‌سازی و بیرونی‌سازی رابطه دارند. همچنین سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه با استرس بیشتر و سبک بی‌توجهانه با بالاترین میزان آسیب‌پذیری روان‌شناختی همراه بوده است. بررسی نقش تعدیل‌کننده متغیرهایی نظیر جنسیت نوجوان، سن، حساسیت محیطی، فرهنگ و منطقه جغرافیایی نشان داد که تأثیر سبک‌های فرزندپروری بر سلامت روان در بسترهای فرهنگی مختلف متفاوت است و نقش پدر در برخی جوامع مانند چین، تأثیر بیشتری نسبت به مادر دارد. همچنین یافته‌ها حاکی از آن است که رابطه بین سبک فرزندپروری و سلامت روان از طریق متغیرهای میانجی همچون خودشفقتی، عزت‌نفس و حساسیت به فشار همسالان تبیین می‌شود. بر اساس نتایج این پژوهش، طراحی و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای مبتنی بر ارتقای مهارت‌های فرزندپروری مقتدرانه و کاهش رفتارهای کنترل‌گرانه روان‌شناختی، می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری اولیه از اختلالات روان‌شناختی در نوجوانان ایفا کند. /downloadfilepdf/207517