حسین ترحمی اردکانی مجله بین‌المللی روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی 1 2 (زمستان) 2026 04 22 School Leadership Training in the 21st Century: A Comparative Analysis of Administrator Preparation Programs in Finland, Canada, and Iran آموزش مدیران مدارس در قرن ۲۱ : تحلیل تطبیقی برنامه های تربیت مدیر در فنلاند ،کانادا و ایران 43 59 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی،واحد مرودشت،دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران مژگان استادیار ، گروه علوم تربیتی،واحد مرودشت ،دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران 2026 04 22 Introduction and Problem Statement: In the twenty-first century, school principals are no longer merely implementers of administrative directives; rather, they recognized as transformative leaders of learning. Nevertheless, principal preparation systems in many countries, including Iran, remain focused on traditional competencies. The purpose of this study is to conduct a comparative analysis of school administrator preparation programs in Finland, Canada, and Iran in order to identify existing gaps and propose strategies for improving the Iranian system. Methods: This study adopts a qualitative approach using a comparative–analytical method based on Bray and Thomas’s model, encompassing the stages of description, interpretation, juxtaposition, and comparison. Data collected through the analysis of policy documents, national and international reports, and reputable academic studies related to principal preparation programs. Findings: The results indicate that Finland, with its emphasis on participatory leadership, extended practicum experiences, and professional autonomy of school leaders, and Canada, with its mandatory certification requirements, continuous professional development, and equity-oriented competencies, offer successful and practice-based models. In contrast, principal preparation programs in Iran tend to be predominantly theoretical, oriented toward administrative examinations, and lacking effective practicum components within real school settings. Furthermore, a weak linkage between university-based preparation and the actual needs of schools is evident in Iran. Conclusion and Recommendations: To align with the demands of the twenty-first century, Iran must shift from preparing principals as administrative executors to cultivating them as learning-oriented leaders. Key recommendations include designing practice-based preparation programs anchored in school-based internships, emphasizing distributed and ethical leadership, revising selection and competency assessment mechanisms, and establishing a system of ongoing professional development similar to that of Canada. Investing in the effective preparation of school leaders directly enhances student-learning outcomes and promotes educational equity. مقدمه و مسئله: در قرن بیست‌ویکم، مدیران مدارس دیگر صرفاً مجریان دستورات اداری نیستند، بلکه رهبران تحول‌آفرین یادگیری به شمار می‌روند. با این حال، نظام‌های تربیت مدیر در بسیاری از کشورها از جمله ایران، همچنان بر شایستگی‌های سنتی متمرکز هستند. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی برنامه‌های تربیت مدیران مدارس در سه کشور فنلاند، کانادا و ایران به منظور شناسایی شکاف‌ها و ارائه راهکارهایی برای بهبود نظام ایران است. روش پژوهش: این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تطبیقی-تحلیلی مبتنی بر الگوی بردی (مراحل توصیف، تفسیر، همجواری و مقایسه) انجام شده است. داده‌ها از طریق بررسی اسناد بالادستی، گزارش‌های ملی و بین‌المللی و پژوهش‌های معتبر مرتبط با برنامه‌های تربیت مدیران گردآوری شده است. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که فنلاند با تأکید بر رهبری مشارکتی، کارورزی طولانی مدت و استقلال حرفه‌ای مدیران، و کانادا با رویکرد گواهینامه‌های اجباری، بازآموزی مستمر و شایستگی‌های عدالت محور، الگوهای موفق و عمل‌گرایی ارائه می‌دهند. در مقابل، برنامه‌های تربیت مدیر در ایران عمدتاً نظریه‌محور، متمرکز بر آزمون‌های اداری و فاقد کارورزی مؤثر در بافت واقعی مدرسه است. همچنین، در ایران پیوند ضعیفی بین آموزش دانشگاهی و نیازهای میدانی مدارس مشاهده می‌شود. نتیجه‌گیری و پیشنهادها: برای همگام شدن با تحولات قرن ۲۱، ایران نیازمند گذار از تربیت مدیرِ مجری به تربیت رهبر یادگیرنده است. پیشنهادهای اصلی عبارتند از: طراحی برنامه‌های مبتنی بر کارورزی عملی در مدرسه، تأکید بر رهبری توزیعی و اخلاقی، بازنگری در شیوه‌های گزینش و ارزشیابی شایستگی‌های مدیران، و برقراری نظام بازآموزی مستمر حرفه‌ای به سبک کانادا. سرمایه‌گذاری روی تربیت مدیران اثربخش، تأثیر مستقیمی بر کیفیت یادگیری دانش‌آموزان و تحقق عدالت آموزشی دارد. /downloadfilepdf/94075