کم‌خوابی مزمن یکی از چالش‌های مهم سلامت روان و شناخت انسان در عصر حاضر است و پژوهش‌های گسترده‌ای ارتباط آن را با اختلالات خلقی و کاهش عملکرد اجرایی نشان داده‌اند. هدف این مطالعه، بررسی جامع تأثیر کم‌خوابی مزمن بر شاخص‌های خلقی (از جمله افسردگی، اضطراب و نوسان هیجانی) و کارکردهای اجرایی (شامل حافظه کاری، کنترل بازداری، انعطاف‌پذیری شناختی و تصمیم‌گیری) است. مرور مطالعات علوم اعصاب و روان‌شناسی شناختی نشان می‌دهد که کم‌خوابی با افزایش واکنش‌پذیری آمیگدال و کاهش کنترل قشر پیش‌پیشانی همراه است؛ عاملی که موجب سوءتنظیمی هیجانی، افزایش حساسیت به محرک‌های منفی و بالا رفتن احتمال تجربه خلق افسرده و اضطرابی می‌شود. از سوی دیگر، شواهد حاکی از آن است که کم‌خوابی مزمن باعث کاهش توجه پایدار، افت حافظه کاری، ضعف در پاسخ‌دهی منطقی و اختلال در فرایند تصمیم‌گیری می‌شود. سازوکارهای عصب‌زیستی مرتبط با این اختلالات شامل کاهش متابولیسم قشری، اختلال در ضرب‌آهنگ‌های نورونی مرتبط با توجه، و کاهش هماهنگی شبکه‌های جبهه–پاریتال است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که رابطه میان کم‌خوابی و اختلالات خلقی دوسویه است؛ به‌گونه‌ای که کم‌خوابی خطر بروز افسردگی و اضطراب را افزایش می‌دهد و در عین حال، وجود این اختلالات کیفیت خواب را مختل می‌کند. در مجموع، یافته‌ها بر اهمیت توجه بالینی به خواب به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی در تنظیم خلق و حفظ عملکرد شناختی تأکید دارند. مداخلاتی مانند بهداشت خواب، تنظیم ریتم شبانه‌روزی و درمان شناختی–رفتاری برای بی‌خوابی می‌توانند نقش مهمی در بهبود خلق و تقویت عملکرد اجرایی ایفا کنند.

کم‌خوابی مزمن اختلالات خلقی عملکرد اجرایی تنظیم هیجان علوم اعصاب خواب