پژوهش حاضر به تحلیل تطبیقی نقش رهبری توزیع‌شده در توانمندسازی معلمان و ایجاد جوامع یادگیری حرفه‌ای در نظام‌های آموزشی ایران و فنلاند می‌پردازد. رهبری توزیع‌شده به عنوان رویکردی نوین، رهبری را در تعاملات جمعی جستجو کرده و با توانمندسازی معلمان و جوامع یادگیری حرفه‌ای پیوندی وثیق دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد فنلاند با برخورداری از بستر فرهنگی مبتنی بر اعتماد نهادی بالا، ساختار غیرمتمرکز، نقش تسهیل‌گرانه مدیران و برنامه‌ریزی درسی مشارکتی، الگویی موفق از رهبری توزیع‌شده ارائه می‌دهد که به توانمندسازی معلمان در سطوح مختلف منجر شده است. در مقابل، نظام آموزشی ایران با چالش‌های ساختاری و فرهنگی از جمله تمرکزگرایی مفرط، بوروکراسی اداری، فرهنگ سلسله‌مراتبی و عدم مشارکت واقعی معلمان در تصمیم‌گیری‌ها مواجه است. علی‌رغم تأکید اسناد بالادستی بر مشارکت معلمان، شکاف عمیقی میان سیاست‌ها و اجرا وجود دارد. تحلیل تطبیقی نشان می‌دهد که رهبری توزیع‌شده و توانمندسازی معلمان نیازمند بستری فرهنگی، ساختاری و قانونی حمایتگر است و صرفاً با تغییر سبک مدیریتی مدیران محقق نمی‌شود. بر اساس یافته‌ها، حرکت به سوی رهبری توزیع‌شده در ایران نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ شامل تمرکززدایی واقعی، بازتعریف نقش مدیران به عنوان رهبران آموزشی، ایجاد و تقویت جوامع یادگیری حرفه‌ای، مشارکت دادن معلمان در تصمیم‌گیری‌ها، و بازنگری در نظام نظارت و ارزشیابی با رویکردی حمایتی و توسعه‌ای است. تجربه فنلاند نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری بر حرفه‌ای‌گرایی معلمان و اعتماد به آنان، مهم‌ترین گام در مسیر ساختن نظام آموزشی باکیفیت، عادلانه و پایدار است. این پژوهش می‌تواند برای سیاست‌گذاران آموزشی، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه مدیریت آموزشی در ایران راهگشا باشد.

رهبری توزیع‌شده توانمندسازی معلمان جوامع یادگیری حرفه‌ای نظام آموزشی ایران نظام آموزشی فنلاند تحلیل تطبیقی