پوستر مجله

رابطه بین ادراک از محیط کلاس (پیشرفت‌محور، عملکردمحور) و بی‌انگیزگی تحصیلی با میانجی‌گری جهت‌گیری‌های هدف دانش‌آموزان: یک مرور نظام‌مند و فراتحلیل
دوره 1، شماره 2 (زمستان)، 1404، صفحات 1 - 11
نویسندگان : ناهید اسماعیل پور* 1
1- کارشناسی علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور واحد سپیدان، فارس، ایران
چکیده :
این مقاله مروری با هدف ترکیب و تحلیل نظام‌مند تحقیقات انجام‌شده در بازه زمانی 2020 تا 2025 در مورد رابطه بین ادراک دانش‌آموزان از محیط کلاس (به عنوان محیطی پیشرفت‌محور یا عملکردمحور)، بی‌انگیزگی تحصیلی و نقش میانجی جهت‌گیری‌های هدف تدوین شده است. بر اساس نظریه هدف پیشرفت، محیط کلاس به عنوان بافتی اجتماعی-شناختی، ادراکات دانش‌آموزان را از اهداف قابل دستیابی شکل می‌دهد و این اهداف به نوبه خود بر سطوح انگیزش و به ویژه بر پدیده بی‌انگیزگی تحصیلی تأثیر می‌گذارند. با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر، 48 مطالعه مرتبط شناسایی و بر اساس معیارهای ورود و خروج، 28 مطالعه برای تحلیل کیفی و 18 مطالعه برای فراتحلیل کمی انتخاب شدند. یافته‌های مرور کیفی به طور قاطع نشان داد که ادراک از محیط کلاس پیشرفت‌محور با جهت‌گیری هدف تبحری (یا یادگیری) رابطه مثبت و با بی‌انگیزگی تحصیلی رابطه منفی دارد. در مقابل، ادراک از محیط کلاس عملکردمحور (به ویژه عملکردی-اجتنابی) با جهت‌گیری‌های هدف عملکردی (نگرانی درباره قضاوت دیگران) و به طور مثبت و معناداری با سطوح بالاتر بی‌انگیزگی تحصیلی مرتبط است. جهت‌گیری‌های هدف در این روابط نقش میانجی جزئی یا کامل ایفا می‌کنند. نتایج فراتحلیل با استفاده از مدل‌های اثرات تصادفی، اندازه اثر کلی معنادار و متوسطی را برای رابطه محیط عملکردمحور با بی‌انگیزگی (r = 0.32) و رابطه محیط پیشرفت‌محور با بی‌انگیزگی (r = -0.29) تأیید کرد. این مقاله با بحث در مورد مکانیسم‌های روان‌شناختی این روابط، ملاحظات فرهنگی، محدودیت‌های تحقیقات موجود و ارائه پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی و کاربردهای آموزشی به پایان می‌رسد. ایجاد و تقویت محیط‌های کلاسی پیشرفت‌محور از طریق بازخورد سازنده، تأکید بر پیشرفت شخصی، پذیرش خطا به عنوان بخشی از یادگیری و کاهش رقابت مقایسه‌ای، می‌تواند به پرورش اهداف تبحری و کاهش بی‌انگیزگی دانش‌آموزان کمک شایانی کند.